Wynik testu to sygnał, nie rozpoznanie. Ten arkusz ma jeden cel: skrócić pierwszą konsultację, bo psychiatra dostaje liczby zamiast opowieści.
Jak to działa. Wypełniasz w oknie, wynik liczy się sam. Odpowiedzi zapisują się lokalnie w tej przeglądarce – nic nie jest nigdzie wysyłane. Przycisk Drukuj / zapisz PDF wykłada całość na A4 razem z zaznaczeniami i podsumowaniem; w oknie druku wybierz „Zapisz jako PDF”.
Sekcje 01 i 02 zrób dziś. Sekcje 03–05 są dla specjalisty i dla różnicowania – wypełnij, jeśli masz cierpliwość, bo one najbardziej skracają wywiad.
Adult ADHD Self-Report Scale, WHO. Odpowiadaj, myśląc o ostatnich 6 miesiącach. Część A to właściwy przesiew, część B daje specjaliście obraz profilu objawów.
Próg: pytania 1–3 liczą się jako trafienie przy odpowiedzi 2–4 (Czasami / Często / Bardzo często), pytania 4–6 przy odpowiedzi 3–4 (Często / Bardzo często). Cztery lub więcej trafień to wynik dodatni. Część B nie ma progu.
Suma części B: – / 48 · Suma całości: – / 72
Wender Utah Rating Scale, wersja 25-pozycyjna. Oceń, jaki byłeś jako dziecko – mniej więcej między 6. a 12. rokiem życia. To najważniejsza sekcja po ASRS, bo ciągłość objawów od dzieciństwa jest warunkiem koniecznym rozpoznania.
Klasyczny próg z badania Warda i wsp. (1993): ≥ 46 punktów dobrze różnicuje dorosłych z ADHD. Część źródeł stosuje czulszy próg ≥ 36, który łapie więcej przypadków kosztem większej liczby fałszywie dodatnich.
To nie jest test przesiewowy, tylko odwzorowanie kryteriów diagnostycznych: dwie domeny po dziewięć objawów. Psychiatra i tak przez to przejdzie w wywiadzie – wypełnione z góry oszczędza pół wizyty. Zaznacz Tak, jeśli objaw utrzymuje się od co najmniej 6 miesięcy i realnie przeszkadza.
U dorosłych (od 17 lat) próg to ≥ 5 objawów w domenie – u dzieci ≥ 6. Pięć objawów tylko w nieuwadze wskazuje na obraz z przewagą nieuwagi, pięć w obu domenach na obraz mieszany. Kryteria kontekstowe muszą być spełnione wszystkie – bez nich liczba objawów nic nie znaczy.
Pozycje sformułowane opisowo na podstawie kryteriów DSM-5 dla ADHD u dorosłych. To materiał roboczy do rozmowy, nie narzędzie diagnostyczne – rozpoznanie stawia klinicysta w wywiadzie.
Wzorowane na logice skali Weissa (WFIRS-S). Objawy bez upośledzenia funkcjonowania to nie zaburzenie, tylko cecha. Ta sekcja mierzy koszt: gdzie objawy realnie kosztują pieniądze, relacje i zdrowie. Oceń ostatni miesiąc.
Ta skala nie ma progu odcięcia. Klinicznie istotne jest to, czy choć jeden obszar jest oceniony na 2 lub 3 – to sygnał realnego upośledzenia, a nie sama suma. Wymień lekarzowi obszary z najwyższą oceną, bo one wyznaczają cel leczenia.
Skrócony Autism Spectrum Quotient (Allison, Auyeung, Baron-Cohen, 2012), narzędzie rekomendowane przez NICE jako pierwszy przesiew u dorosłych. Nieuwaga i problemy społeczne wyglądają podobnie z zewnątrz, a mają różne źródła. Ta sekcja pilnuje, żeby nie zamknąć tematu za wcześnie.
Punktacja: 1 punkt za odpowiedź zgodną z kierunkiem pozycji, niezależnie od siły („raczej” liczy się tak samo jak „zdecydowanie”). Wynik ≥ 6 to wskazanie do skierowania na pełną ocenę pod kątem spektrum. To przesiew, nie rozpoznanie – i nie wyklucza ADHD, bo współwystępowanie jest częste.
Jedna tabela, pięć liczb. To jest ta strona, którą warto wziąć na konsultację.
| Narzędzie | Wynik | Interpretacja |
|---|
Czego tu nie ma i dlaczego. Trzy narzędzia świadomie pominąłem, bo są komercyjne i podaje je specjalista – ich pozycji nie wolno przedrukować.
CAARS (Conners) i Brown BADDS – rozbudowane samooceny dla dorosłych, płatne, zwykle z wersją dla obserwatora (partner, rodzic). To one bywają kolejnym krokiem po dodatnim ASRS.
QbTest, TOVA, Conners CPT – testy wydolnościowe na sprzęcie, obiektywny pomiar uwagi i impulsywności. Uzupełnienie obrazu, nie rozstrzygnięcie; ujemny wynik nie wyklucza ADHD.
RAADS-R i CAT-Q (maskowanie) – jeśli AQ-10 wyjdzie ≥ 6, to naturalny następny krok w wątku spektrum. Darmowe wersje krążą po sieci, ale interpretować je warto z klinicystą.
Zastrzeżenie. Żadna z tych skal nie stawia rozpoznania. ASRS ma czułość rzędu 70 procent i wysoką liczbę fałszywie dodatnich w populacji ogólnej – dodatni wynik to powód do rozmowy, nie diagnoza. Objawy podobne do ADHD dają też depresja, lęk, bezdech senny, niedoczynność tarczycy, niedobór żelaza i przewlekły niedosyp. Dlatego następny krok to człowiek, nie kolejny test.